Chúng tôi chưa biết. Nên chúng tôi hỏi.

Không chỉ nghiên cứu cổ phần — mà toàn bộ chuỗi Membership → Participation → Contribution → Ownership → Economic Rights: đóng góp có tạo quyền sở hữu không, quyền có chuyển nhượng được không, thế hệ tương lai đứng ở đâu, và làm sao tránh tài sản cuối cùng tập trung vào một nhóm nhỏ. Các mô hình: consumer-owned, worker-owned, community-owned, multi-stakeholder, common-benefit.

Điều gì xảy ra nếu một doanh nghiệp có 1 tỷ người đồng sở hữu?

Nếu hàng triệu người sở hữu nhưng một nhóm nhỏ toàn quyền quyết định, sở hữu chỉ là hình thức. Nghiên cứu quản trị nhiều tầng — vận hành, chuyên môn, doanh nghiệp, các bên liên quan, hiến định — cùng bầu cử, ủy quyền, kiểm toán, chống thâu tóm. Nguyên tắc: sở hữu phân tán không có nghĩa vận hành cũng phân tán hoàn toàn.

Who decides? — và làm sao vừa chuyên nghiệp, vừa không bị chiếm đoạt quyền lực?

Vốn từ đâu, vì sao người ta tham gia, giá trị đi đâu? $100 thặng dư không nhất thiết thành cổ tức — có thể chia cho tái đầu tư, R&D, người lao động, nhà đầu tư, giảm giá, cộng đồng, môi trường, dự trữ. Không loại bỏ lợi nhuận — thiết kế lại cách lợi nhuận được dùng. Bài toán trung tâm: alignment of incentives.

Khi doanh nghiệp tạo ra giá trị, ai được hưởng — và theo cơ chế nào?

Y tế, giáo dục, thực phẩm, nước, năng lượng, nhà ở, internet, AI, tài chính, di chuyển. Không hỏi "làm sao xây một bệnh viện?" mà hỏi "mô hình kinh tế nào giúp chăm sóc sức khỏe tốt hơn, rẻ hơn, tiếp cận rộng hơn?" — AI, hạ tầng chung và economies of scale phục vụ hàng trăm triệu người.

Nếu 1 tỷ người cùng cần một sản phẩm — họ chỉ nên là 1 tỷ khách hàng, hay có thể cùng tạo ra hệ thống cung cấp nó?

Quan hệ giữa giá trị kinh tế và chi phí hành tinh: khí hậu, năng lượng, nông nghiệp, nước, đa dạng sinh học, kinh tế tuần hoàn, chuỗi cung ứng. Một lựa chọn +$100 triệu lợi nhuận nhưng $300 triệu chi phí môi trường — kế toán truyền thống bỏ ra ngoài; 9S nghiên cứu cách đưa vào Total Human & Planetary Cost.

Nếu người sở hữu doanh nghiệp cũng là người sống với hậu quả môi trường của nó, quyết định kinh tế có thay đổi không?

Nghèo đói, bất bình đẳng, bao trùm kinh tế, cơ hội cho người trẻ, hợp tác xuyên biên giới, tái thiết hậu xung đột. Giả thuyết đáng nghiên cứu: lợi ích kinh tế chung → động lực hợp tác lớn hơn? Không đơn giản hóa thành "shared ownership = peace" — phải nghiên cứu bằng dữ liệu, lịch sử, kinh tế học hành vi và thực nghiệm.

Những cấu trúc kinh tế nào tạo thêm động lực để con người cùng hợp tác và cùng thịnh vượng?

AI, robotics, tự động hóa, danh tính số, an ninh mạng, hệ phân tán, dịch máy, hệ hỗ trợ quyết định. Câu hỏi trung tâm: AI + robot làm năng suất tăng — nhưng lợi ích năng suất đi về đâu? Nếu hạ tầng AI thuộc một nhóm rất nhỏ → tập trung tài sản; nếu cấu trúc sở hữu rộng hơn → lợi ích kinh tế rộng hơn.

Who owns AI? — có thể là bài toán kinh tế quan trọng nhất của 9S trong tương lai.

Một enterprise 100 triệu thành viên tại 50 quốc gia lập tức gặp luật doanh nghiệp, thuế, chứng khoán, lao động, AML/KYC, dữ liệu... Không tồn tại "luật doanh nghiệp toàn cầu" — nghiên cứu cấu trúc liên kết: federated, holding, trust/foundation, cooperative federation, quản trị tương tác tuân thủ luật địa phương.

Một humanity-scale enterprise phải được cấu trúc pháp lý thế nào — và điều phối một liên minh toàn cầu ra sao?

Đóng vòng lặp: sau khi nghiên cứu, thử nghiệm, xây dựng — nó có thực sự hoạt động không? Không dựa vào thông cáo báo chí hay số hội nghị. Chuỗi Baseline → Target → Actual → Methodology → Evidence → Verification → Learning; đo tác động, dữ liệu mở, kiểm toán, đánh giá độc lập. Văn hóa: công bố cả những gì không hoạt động.

Bằng chứng nào chứng minh mô hình thực sự mang lại lợi ích — và ai xác minh?